Οι πρώτες προτιμήσεις των υποψηφίων είναι τα Τμήματα που δήλωσαν οι υποψήφιοι ως νο1 επιλογή στο Μηχανογραφικό τους δελτίο. Μας δείχνουν τις σπουδές των ονείρων τους. Σημασία έχει να μελετάμε τις μεταβολές που παρατηρούνται από χρόνο σε χρόνο, διότι μόνο έτσι μπορούμε να ανιχνεύσουμε τις αλλαγές στις προτιμήσεις.
Μετά την εφαρμογή της ΕΒΕ το 2021, δεν έχουν όλοι οι υποψήφιοι τη δυνατότητα να δηλώσουν όλα τα Τμήματα του πεδίου τους, αλλά μόνο όσα Τμήματα οι υποψήφιοι ξεπερνούν την ΕΒΕ. Αυτό αλλοιώνει εν μέρει την προσπάθεια αποκρυπτογράφησης των επιθυμιών των υποψηφίων, καθώς δεν μπορούν όλοι οι υποψήφιοι να δηλώσουν όποια σχολή του Πεδίου τους επιθυμούν.
Η αυξομείωση του συντελεστή της ΕΒΕ ενός Τμήματος είναι μέσα στις δυνατότητες που έχει κάθε Τμήμα κάθε χρόνο. Η μείωση του συντελεστή μειώνει την ΕΒΕ του Τμήματος με αποτέλεσμα να μπορούν περισσότεροι υποψήφιοι να δηλώσουν το Τμήμα, πράγμα που φέρνει περισσότερους φοιτητές στο Τμήμα.
Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το Τμήμα Φιλοσοφίας – Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης που, μειώνοντας το συντελεστή της ΕΒΕ από 1 σε 0,8, πέτυχε τη μείωση της ΕΒΕ από 11,78 σε 9,14. Έτσι δήλωσαν ως πρώτη προτίμηση το Τμήμα 131 φοιτητές έναντι 45 φοιτητών πέρυσι. Παρόμοια το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων στην Κόρινθο με πολύ μικρή μείωση του συντελεστή της ΕΒΕ πέτυχε να αυξήσει τις πρώτες προτιμήσεις από 9 σε 36, αλλά και η Φιλολογία Θεσσαλονίκης και το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Θεσσαλονίκης. Η μείωση του συντελεστή της ΕΒΕ αύξησε τον αριθμό των υποψηφίων που δήλωσαν αυτά τα Τμήματα ως πρώτη επιλογή.
Αντίστοιχα η αύξηση του συντελεστή ΕΒΕ ενός Τμήματος φέρνει μείωση των πρώτων προτιμήσεων και των συνολικών προτιμήσεων συνολικά. Το Τμήμα Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης αύξησε το συντελεστή ΕΒΕ από 1 σε 1,2, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η ΕΒΕ από 10,43 σε 12,47 και οι πρώτες προτιμήσεις να μειωθούν από 122 το 2023 σε 68 το 2024. Αν ένα Τμήμα εμφανίζει υψηλή ζήτηση η αύξηση του συντελεστή, που σημαίνει ότι δηλώνουν το Τμήμα λιγότεροι υποψήφιοι, δεν φέρνει αναγκαστικά κενές θέσεις· εξαρτάται από τη ζήτηση για σπουδές στο Τμήμα. Εμπλέκονται, λοιπόν, και τεχνικά θέματα που κάνουν τη μελέτη των πρώτων προτιμήσεων να έχει αλλαγές που δεν θα βλέπαμε αν όλα τα Τμήματα διατηρούσαν σταθερό το συντελεστή της ΕΒΕ.
1ο Πεδίο
Έχουμε αύξηση των πρώτων προτιμήσεων στη Νομική Αθήνας και Κομοτηνής και μείωση στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται, διαχρονικά, για την πρώτη επιλογή πάρα πολλών φοιτητών του Πεδίου. Αντίστοιχα έχουμε την αύξηση των πρώτων επιλογών στην Αγγλική Φιλολογία Θεσσαλονίκης και την μείωση στην Αθήνα. Παρατηρούμε την αύξηση της ζήτησης σε σχολές του ίδιου αντικειμένου σε μία πόλη και τη μείωση σε μία άλλη πόλη του αντίστοιχου Τμήματος. Στα Τμήματα Ψυχολογίας παρατηρούμε αύξηση των πρώτων προτιμήσεων, πλην του Ρεθύμνου. Στο 1ο Πεδίο παραμένει η υψηλή ζήτηση για Νομική και Ψυχολογία, αλλά και τα Παιδαγωγικά Δημοτικής Εκπαίδευσης, ενώ μείωση παρατηρείται στα Τμήματα Φιλολογίας.
2ο Πεδίο
Αυτό που άλλαξε στις Σχολές Μηχανικών του Πεδίου είναι η ανακοίνωση της απόδοσης επαγγελματικών δικαιωμάτων σε 18 Τμήματα Μηχανικών του Πεδίου. Η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη αλλά είναι εντυπωσιακή η άνοδος των πρώτων προτιμήσεων σ’ αυτά τα Τμήματα. Έτσι στους Ηλεκτρολόγους Μηχανικούς είχαμε μικρές μεταβολές στα Τμήματα που έχουν ήδη τα επαγγελματικά δικαιώματα, αλλά έκρηξη ζήτησης στα Τμήματα που αναγγέλθηκε η απόδοση των επαγγελματικών τους δικαιωμάτων. Στο Αιγάλεω +54 υποψήφιοι, στο Ηράκλειο +40 υποψήφιοι και στην Πάτρα (Παν. Πελοποννήσου) +121 υποψήφιοι δήλωσαν αυτά τα Τμήματα ως πρώτη προτίμηση. Αντίστοιχη εικόνα και στους Μηχανολόγους Μηχανικούς (Αιγάλεω +40, Ηράκλειο +60, Πάτρα +73, Σέρρες +47). Όταν τα Τμήματα δίνουν πτυχίο με αντίκρισμα στην αγορά εργασίας η ζήτηση εκτοξεύεται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών του ΕΛΜΕΠΑ με +143.
Στη Σχολή Ευελπίδων είχαμε μείωση των πρώτων προτιμήσεων από 85 σε 62 στα Όπλα, από 38 σε 30 στα Σώματα. Πολύ μικρή μείωση στην ΣΜΥ και μικρή αύξηση στους Ναυτικούς Δοκίμους, μείωση, όμως, στη ΣΜΥΝ. Μείωση και σε όλα τα Τμήματα της σχολής Ικάρων. Εντύπωση προκαλεί η μείωση των πρώτων προτιμήσεων στους Ιπτάμενους, από 90 σε 60. Πρόκειται για σχολή που αποτελεί όνειρο των υποψηφίων, καθώς το να πιλοτάρεις αεροπλάνο, και δη μαχητικό, είναι όνειρο πολλών. Αναγκαστικά, λοιπόν, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας πήρε τα μέτρα που εξήγγειλε και θα ισχύσουν από το 2026, για την ενίσχυση της ζήτησης.
Στα Τμήματα Φυσικής έχουμε μείωση των πρώτων προτιμήσεων, εκτός των Ιωαννίνων, που μείωσε τον συντελεστή της ΕΒΕ. Η μείωση της ζήτησης πρέπει να συνδεθεί, εκτός των άλλων λόγων, και με τα εξαιρετικής δυσκολίας θέματα Φυσικής που τέθηκαν στις Πανελλαδικές 2024, καθιστώντας το μάθημα απωθητικό για πολλούς μαθητές, που δεν έγραψαν καλά και αντιπάθησαν το μάθημα που δεν αντάμειψε τους κόπους τους. Στα Τμήματα Χημείας έχουμε εκρηκτική άνοδο στα Τμήματα της Θεσσαλονίκης και της Πάτρας και μείωση στην Αθήνα. Αντίθετα στους Χημικούς Μηχανικούς είχαμε μείωση της ζήτησης.
3ο Πεδίο
Η Οδοντιατρική Θεσσαλονίκης σημείωσε το ρεκόρ αύξησης του Πεδίου· από 538 σε 719 πρώτες προτιμήσεις, ενώ στην Αθήνα η αύξηση ήταν μόλις 15 υποψήφιοι. Τα Τμήματα Νοσηλευτικής στα Ιωάννινα, Βιοϊατρικών Επιστημών στο Αιγάλεω και Εργοθεραπείας στην Πτολεμαΐδα σημείωσαν σημαντική άνοδο στις πρώτες προτιμήσεις. Η Νοσηλευτική γενικά είχε μικρή μείωση ζήτησης.
Οι Ιατρικές σχολές πάντα έχουν την υψηλότερη ζήτηση από όλες τις σχολές του Πεδίου. Αυτό δεν άλλαξε ούτε φέτος με την Ιατρική Αθήνας να φτάνει τις 1.334 πρώτες προτιμήσεις (έναντι 1314 πέρυσι). Οι υπόλοιπες Ιατρικές εμφάνισαν μείωση της ζήτησης, ίσως λόγω της μικρής μείωσης του αριθμού των υποψηφίων του Πεδίου· 13517 φέτος έναντι 13.820 πέρυσι. Τα Τμήματα Μαιευτικής παρουσιάζουν μείωση ζήτησης, κάτι που είναι λογικό αφού οι γεννήσεις μειώνονται ραγδαία στην Ελλάδα.
4ο Πεδίο
Οι Ναυτιλιακές Σπουδές του Πειραιά σημείωσαν εκρηκτική άνοδο των πρώτων προτιμήσεων από 291 σε 677, μετά τη μείωση του συντελεστή της ΕΒΕ από 1,2 σε 1, σημειώνοντας το ρεκόρ αύξησης πρώτων προτιμήσεων του 2024 σε όλα τα Πεδία. Μείωση των πρώτων προτιμήσεων σημείωσαν όλα τα Τμήματα του ΟΠΑ εκτός του Τμήματος Μάρκετινγκ +72 και Οικονομικής Επιστήμης +3. Αντίθετα το Πανεπιστήμιο Πειραιά σημείωσε μικρή άνοδο σε όλα τα άλλα Τμήματα πλην των Ναυτιλιακών. Οι Πλοίαρχοι του Εμπορικού Ναυτικού σημείωσαν αύξηση των πρώτων προτιμήσεων: από 401 σε 430. Πρόκειται για σχολή που δίνει άμεσα δουλειά με πολύ υψηλούς μισθούς. Είναι λογικό να την προτιμούν οι υποψήφιοι. Τα Τμήματα Πληροφορικής, που έχουν περιζήτητο πτυχίο από την αγορά εργασίας, δεν σημείωσαν αύξηση ζήτησης, παρότι δηλώνονται και από το 2ο και από το 4ο Πεδίο.
Η ζήτηση που έχουν οι σπουδές σε κάποια Τμήματα είδαμε ότι καθορίστηκαν και από την πόλη που εδρεύει το Τμήμα. Τμήματα ίδιου αντικειμένου είχαν αύξηση στη ζήτηση σε κάποιες πόλεις και μείωση σε κάποιες άλλες. Αυτό νομίζω ότι αποτελεί ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των φετινών Πανελλαδικών Εξετάσεων.
Στράτος Στρατηγάκης
Μαθηματικός, Ερευνητής & Σύμβουλος Σταδιοδρομίας
